Το ολοκαύτωμα Σκουρτανιώτη
Στρατηγικό λάθος ή αποτέλεσμα διχόνοιας;
Ένας από τους πρωταρχικούς στόχους που έχει θέσει από τη γέννησή της η εφημερίδα μας, "ΤΟ ΠΟΛΥΑΝΔΡΙΟΝ" είναι η δημοσίευση επιστημονικών άρθρων που θα ενημερώσουν συστηματικά τους πολίτες μας πάνω σε θέματα τοπικής ιστορίας. Ως εκδότης και συνάμα μελετητής του παρελθόντος, παρουσιάζω στους αγαπητούς αναγνώστες το παρακάτω κείμενο-άρθρο του φίλου Ιστορικού-Ανθρωπολόγου κ. Ιωάννη Μήτρου από το Μαυρομμάτι, που αναφέρεται στο Μαυρομάτι, με αφορμή τα 200 Χρόνια από γεγονός και ενόψει των λαμπρών εορτασμών που θα γίνουν. Σημειώνουμε εδώ ότι ο Ιστορικός κ. Ιωάννης Μήτρου έχει συγγράψει και σχετικό βιβλίο το οποίο εκδόθηκε το 2004, που παραθέτουμε στο τέλος του άρθρου. Το άρθρο φιλοξενήθηκε και στο Τέυχος 5/17-9-2007 της Εφ. ΤΟ ΠΟΛΥΑΝΔΡΙΟΝ!!!
Εφ. ΤΟ ΠΟΛΥΑΝΔΡΙΟΝ, Τ. 5/17-09-2007/ σελιδες 4 & 5
Το Νοέμβριο του 1825 διεξήχθη στο Μαυρομάτι Βοιωτίας μία φονική μάχη κατά την οποία 44 Έλληνες υπερασπιστές της ελευθερίας βρήκαν τραγικό θάνατο πολεμώντας εναντίων υπέρτερων οθωμανικών στρατιωτικών δυνάμεων1. Το σημαντικό αυτό γεγονός που εκτυλίχθηκε στην επαρχία Θηβών για πολύ καιρό παρέμεινε στη λήθη. Μόλις το 1895 ο νομικός Ευκλείδης Βάγιαννης επιχείρησε για πρώτη φορά να σκιαγραφήσει το γεγονοτολογικό του υπόβαθρο. Η ενδελεχής συγκέντρωση πληροφοριών όμως, δεν ήταν μέσα στις προσδοκίες του συγγραφέα με αποτέλεσμα τα στοιχεία και οι λεπτομέρειες που το συνέθεταν να παραμείνουν στην αφάνεια2. Διαφορετικές προθέσεις είχε ο ιστοριογράφος Γεώργιος Τσεβάς που 33 χρόνια αργότερα έδωσε στη δημοσιότητα την ολοκληρωμένη εικόνα αυτής της στρατιωτικής αναμέτρησης3. Αν και η κριτική του προσέγγιση στον αριθμό των στρατιωτών4, στην ημερομηνία5 και στις ευρύτερες διεργασίες που επηρέασαν αναπόδραστα την πλοκή του συμβάντος6 ήταν ανύπαρκτη, κατάφερε να διαγράψει αφηγηματικά την πιο λεπτομερή μάχη στη Βοιωτία μετά από εκείνη της Πέτρας. Χρησιμοποιώντας το μεθοδολογικό εργαλείο της προφορικής παράδοσης, της οποίας αποδείχτηκε και ο μοναδικός θεματοφύλακας, ο συγγραφέας ανέδειξε την ηγετική φυσιογνωμία του εκ Σκούρτων Θηβών οπλαρχηγού Αθανασίου Γάτση, που ως τότε βρισκόταν υπό την σκιά των Οδυσσέα Ανδρούτσου και Αθανασίου Διάκου. Αρκετά χρόνια αργότερα ο ιστοριοδίφης Τάκης Λάππας εμπλούτισε τη διήγηση με νέα στοιχεία, συμβάλλοντας στην παγίωση του ήδη συγκινησιακού της χαρακτήρα7. Στα μέσα της δεκαετίας του ’70, ο Λουκάς Φανόπουλος σε μια μνημειώδη παρουσίαση της βοιωτικής αντίστασης στο 1821, ανέδειξε πρωτογενές υλικό σχετιζόμενο με τον πρωταγωνιστή του ολοκαυτώματος Θανάση Σκουρτανιώτη, κλείνοντας έτσι την αυλαία του ρομαντικού δράματος8. Έκτοτε, ως και σήμερα, η εξιστόρηση του Τσεβά επαναλαμβάνεται και αναπαράγεται, περισσότερο για να δημοσιοποιηθεί το θέμα και για να κεντριστεί η εθνική συνείδηση σε διάφορες επετείους, παρά για να ενδυναμωθεί η ιστορική αλήθεια. Εξαίρεση στα παραπάνω αποτελούν οι σχετικές μελέτες των Μελέτη Μπεναρδή, Δημήτρη Καλλιέρη, Βαγγέλη Μίχα, Δημήτρη Λιάκουρη και Θανάση Κυριάκου, οι οποίες εισδύουν βαθύτερα στο θέμα9.
Ας παρακολουθήσουμε αδρομερώς το συμβάν, από μια διαφορετική οπτική από ό,τι ως σήμερα έχουμε συνηθίσει να αντικρίζουμε.
